Jerzy Tadeusz Lewczyński
Biografia
Jerzy Tadeusz Lewczyński (ur. 14 marca 1924 w Tomaszowie Lubelskim, zm. 2 lipca 2014 w Gliwicach) był polskim artystą fotografem, krytykiem i publicystą.
Podczas II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej. Absolwent Politechniki Śląskiej w Gliwicach. W latach 50. jego prace – próbujące uchwycić wzajemne relacje starannie komponowanych, symbolicznych przedmiotów i w ten sposób komentować codzienność – nazywano antyfotografią; Lewczyński skłaniał się ku nazywaniu swych działań teatrem fotografii. Z czasem skupił się na działaniach nazywanych archeologią fotografii – zaczął wykorzystywać w swych dziełach prace innych autorów, reprodukcje – zapomniane, zniszczone, odnajdując w nich symbol sponiewieranej przeszłości, ślady dotyku ludzkich dłoni czy oczu.
W latach 1957–1960 był członkiem nieformalnej grupy fotograficznej wraz ze Zdzisławem Beksińskimi i Bronisławem Schlabsem. Prezentował swą twórczość m.in. na wystawach Fotografia subiektywna (1968) i Fotografowie poszukujący (1971), Stany graniczne fotografii (1977). W 1971 wykorzystał cudze zdjęcie pasażerów pociągu w Nysie 1945 roku tworząc pracę Nysa 1945 – nasze powiększenie.
O zdjęciu (oryginalnym) pisze Henryk Waniek w Finis Silesiae.
W 1988–1993 był wykładowcą Wyższego Studium Fotografii ZPAF w Warszawie. Badania nad historią fotografii doprowadziły go do wydania Antologii fotografii polskiej 1839-1989 (1999). Było to pierwsze w Polsce wydawnictwo opisujące tak kompleksowo to zjawisko. Członek Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego od 1951 i ZPAF od 1956. Był także członkiem honorowym Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzją Międzynarodowej Federacji Sztuki Fotograficznej otrzymał honorowy tytuł Artiste FIAP – AFIAP (1963). W 1996 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2007 otrzymał Srebrny Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis, a także Nagrodę im. Katarzyny Kobro. Postanowieniem Kapituły Fotoklubu RP został odznaczony Złotym Medalem Zasłużony dla Fotografii Polskiej.
Zmarł 2 lipca 2014 w Gliwicach. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach. Jerzy Lewczyński przyjaźnił się ze Zdzisławem Beksińskim; w 2014 ukazała się książka Zdzisław Beksiński. Listy do Jerzego Lewczyńskiego, redagowana przez Olgę Ptak. Wpływy Lewczyńskiego są obecne w fotografiach u innych twórców, m.in. Wojciecha Prażmowskiego, Krzysztofa Pijarskiego czy Georgii Krawiec.