V4 wraca do gry. Tusk w Bratysławie: zablokujemy wszystko, co podniesie ceny energii
Nowa dynamika Grupy Wyszehradzkiej
Grupa Wyszehradzka wraca do wspólnego działania po okresie osłabionej współpracy. Premier Donald Tusk po spotkaniu w Bratysławie oświadczył, że Polska, Czechy, Słowacja i Węgry odbudowują prestiż i skuteczność tego formatu, co ma przynieść korzyści zarówno państwom regionu, jak i całej Unii Europejskiej. Zdaniem szefa polskiego rządu w momentach, gdy państwa te działały solidarnie, udawało się im osiągać wyznaczone cele i wzmacniać Wspólnotę jako całość.
Szczyt zorganizowano na zaproszenie premiera Słowacji Roberta Fico. Obok Donalda Tuska wzięli w nim udział premier Czech Andrej Babiš, premier Węgier Péter Magyar oraz premier Irlandii Micheál Martin. Obecność szefa irlandzkiego rządu nie była przypadkowa - Dublin sprawuje obecnie prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, a to właśnie od tej prezydencji w dużej mierze zależeć będzie kształt negocjacji budżetowych w najbliższych miesiącach.
Premier Tusk podkreślił, że w trudnych czasach konsultacje w grupach o ambitnych celach, zdefiniowanych interesach i intencji budowania europejskiej jedności są szczególnie istotne. Jego zdaniem region Europy Środkowej stał się częścią Unii Europejskiej właśnie dzięki temu, że państwa V4 potrafiły precyzować swoje interesy, tłumaczyć je partnerom, a kiedy trzeba - także o nie walczyć.
"Odbudowujemy prestiż i skuteczność Grupy Wyszehradzkiej, z dobrym skutkiem dla naszych państw i Unii Europejskiej. W czasach, kiedy działaliśmy solidarnie, osiągaliśmy nasze cele i wzmacnialiśmy Unię jako całość"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"To ważne, żebyśmy w tych trudnych czasach konsultowali się w grupach, które mają ambitne cele, zdefiniowane interesy i intencje budowania europejskiej jedności"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier Słowacji Robert Fico zapowiedział, że w ramach prac nad budżetem UE państwa V4 będą zabiegać o utrzymanie odpowiedniego poziomu finansowania polityki spójności i wspólnej polityki rolnej. Oba te instrumenty mają kluczowe znaczenie dla regionów słabiej rozwiniętych, w tym dla wschodnich obszarów Polski.
"Grupa Wyszehradzka znowu żyje i znowu jest zdolna do wyrażania wspólnego stanowiska"
Robert Fico, Premier Słowacji
Ochrona wschodniej granicy w unijnym budżecie
Jednym z najważniejszych tematów szczytu była kwestia uwzględnienia w przyszłym budżecie Unii Europejskiej wysiłków państw, które ponoszą szczególną odpowiedzialność za ochronę zewnętrznej granicy Wspólnoty. Donald Tusk podkreślił, że chodzi przede wszystkim o Polskę, która ponosi obecnie ogromne koszty związane z utrzymaniem szczelności wschodniej granicy.
Polska płaci setki milionów złotych, aby utrzymać szczelność wschodniej granicy. Dlatego przyszły budżet i polityka UE muszą brać pod uwagę wysiłek państw chroniących zewnętrzną granicę Wspólnoty. Premier wskazał, że skuteczność tych działań jest już widoczna - z blisko 20 tys. nielegalnych przejść miesięcznie udało się ograniczyć ich liczbę niemal do zera.
"Dzisiaj już nikt nie mówi o nielegalnej migracji na wschodniej granicy. Wiecie dlaczego? Ponieważ z blisko 20 tys. nielegalnych przejść miesięcznie ograniczyliśmy je prawie do zera"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier Czech Andrej Babiš ocenił, że region V4 jest najbardziej perspektywiczny ze wszystkich regionów Europy, a bezpieczeństwo odgrywa w nim kluczową rolę. Dodał, że każde z państw samodzielnie decyduje o tym, kto będzie na jego terytorium mieszkać i pracować.
"Każde nasze państwo samo decyduje o tym, kto u nas będzie żyć i kto u nas będzie pracować"
Andrej Babi, Premier Czech
Premier Węgier Péter Magyar podkreślił, że siłą Grupy Wyszehradzkiej jest koncentrowanie się na tym, co łączy jej państwa, oraz na obszarach, w których mogą one wspólnie reprezentować swoje interesy. Jego zdaniem wzmocniona V4 będzie ponownie skutecznie działać, a korzyści z tej współpracy odczuje również cała Europa.
"Jestem przekonany, że wzmocniona V4 będzie ponownie skutecznie działać, a korzyści z tej współpracy odczuje również cała Europa"
Péter Magyar, Premier Węgier
Ceny energii priorytetem regionu
Dla Grupy Wyszehradzkiej priorytetem pozostaje obniżenie cen energii w regionie. Donald Tusk zapowiedział, że państwa V4 zablokują każde rozwiązanie, które mogłoby doprowadzić do wzrostu kosztów energii. Ma to szczególne znaczenie w kontekście ochrony europejskiego przemysłu i jego konkurencyjności na globalnym rynku.
Premier zwrócił uwagę, że Unia Europejska musi prowadzić politykę w sposób odpowiedzialny, uwzględniając jej wpływ na europejską gospodarkę i bezpieczeństwo. Ochrona klimatu pozostaje ważnym celem, jednak równie istotna jest ochrona unijnego przemysłu i granic. Tylko takie podejście - zdaniem szefa polskiego rządu - pozwoli zachować konkurencyjność gospodarki UE.
"Zablokujemy wszystko, co sprowadzi na nas ryzyko droższej energii. To kwestia być albo nie być całej Unii Europejskiej"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"Między bajki możemy włożyć marzenia o konkurowaniu z Chinami czy Stanami Zjednoczonymi, jeśli ceny energii będą u nas wyglądały tak, jak w tej chwili"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier wyraził nadzieję, że rozwiązania wypracowane w Polsce i w całym regionie staną się przykładem, z którego będą mogły czerpać również inne państwa europejskie. Dotyczy to między innymi polityki migracyjnej, ale także wielu innych obszarów, w których doświadczenia V4 mogą stanowić punkt odniesienia dla całej Wspólnoty.
Budżet UE i wyzwania najbliższych miesięcy
Premier Irlandii Micheál Martin podkreślił, że w najbliższych miesiącach Unię Europejską czeka trudny okres, dlatego jednym z najważniejszych zadań jest jak najszybsze uzgodnienie unijnego budżetu. Irlandia, sprawująca obecnie prezydencję w Radzie UE, odgrywa kluczową rolę w prowadzeniu negocjacji między państwami członkowskimi.
"Europa potrzebuje budżetu, który patrzy w przód – żebyśmy mogli rozwiązywać wyzwania, które stoją przed nami i żeby ta polityka zakończyła się sukcesem"
Micheál Martin, Premier Irlandii
Spotkanie szefów rządów państw V4 w Bratysławie potwierdziło, że Grupa Wyszehradzka chce wspólnie zabiegać o swoje interesy w kwestiach kluczowych dla regionu i całej Unii Europejskiej. Polska, Czechy, Słowacja i Węgry wzmacniają pozycję i skuteczność tego formatu, nadając mu nową dynamikę i zwiększając jego znaczenie z korzyścią dla swoich państw oraz całej Wspólnoty.
Kluczowe ustalenia i deklaracje ze szczytu w Bratysławie można podsumować w następujących punktach:
- Państwa V4 zablokują wszystkie rozwiązania, które mogłyby doprowadzić do wzrostu cen energii w regionie.
- Polska płaci obecnie setki milionów złotych na utrzymanie szczelności wschodniej granicy - postulat uwzględnienia tych kosztów w budżecie UE.
- Liczba nielegalnych przejść na wschodniej granicy spadła z blisko 20 tys. miesięcznie niemal do zera.
- V4 zabiega o utrzymanie finansowania polityki spójności i wspólnej polityki rolnej w nowym budżecie UE.
- Irlandia sprawuje obecnie prezydencję w Radzie UE i prowadzi negocjacje budżetowe.
Co to oznacza dla mieszkańców Tomaszowa Lubelskiego i regionu
Dla mieszkańców Tomaszowa Lubelskiego i całego powiatu tomaszowskiego ustalenia szczytu w Bratysławie mają wymiar szczególnie konkretny. To właśnie ten obszar Polski leży bezpośrednio przy wschodniej granicy Unii Europejskiej, a więc w regionie, który w największym stopniu odczuwa zarówno koszty, jak i skutki polityki migracyjnej oraz ochrony granicy.
Postulat uwzględnienia w budżecie UE wydatków na ochronę zewnętrznej granicy Wspólnoty oznacza w praktyce, że środki wydawane obecnie z krajowych podatków mogłyby zostać odciążone wspólnym unijnym finansowaniem. W regionie takim jak tomaszowski, gdzie stacjonują służby odpowiedzialne za ochronę granicy, a lokalne firmy i mieszkańcy współpracują z wojskiem i Strażą Graniczną, każde dodatkowe wsparcie z budżetu UE może przełożyć się na realne korzyści - od inwestycji w infrastrukturę po nowe miejsca pracy.
Nie bez znaczenia pozostaje także kwestia cen energii, podnoszona jako priorytet V4. Dla mieszkańców Tomaszowa Lubelskiego i okolic, gdzie wiele gospodarstw domowych wciąż ogrzewa się węglem lub gazem, a lokalne przedsiębiorstwa - od małych zakładów usługowych po firmy produkcyjne - zmagają się z rosnącymi kosztami prowadzenia działalności, zapowiedź blokowania rozwiązań podnoszących ceny energii ma bezpośredni wymiar praktyczny. Wspólne stanowisko państw V4 może bowiem realnie wpłynąć na kształt unijnej polityki klimatycznej i energetycznej, a w konsekwencji na wysokość rachunków w domach i firmach w regionie.
Utrzymanie finansowania polityki spójności i wspólnej polityki rolnej, o które zabiegają państwa V4, to z kolei kwestia kluczowa dla rozwoju infrastruktury drogowej, wsparcia dla rolników z powiatu tomaszowskiego oraz możliwości pozyskiwania funduszy na lokalne inwestycje. Dla wielu gmin w regionie środki unijne stanowią podstawę realizacji projektów, które bez wsparcia z Brukseli nie miałyby szans na realizację.